α. Σχεδιασμός

Η διαδικασία ανάπτυξης προγράμματος Π.Ε. έχει ως εξής:

Με την έναρξη του σχολικού έτους ο Διευθυντής του σχολείου ενημερώνει τους εκπαιδευτικούς για τις δυνατότητες ανάπτυξης και εφαρμογής προγραμμάτων Π.Ε. Οι εκπαιδευτικοί που επιθυμούν να υλοποιήσουν κάποιο πρόγραμμα, συγκροτούν την εθελοντική μαθητική ομάδα, η οποία μπορεί να αποτελείται:

§   από κανονικό σχολικό τμήμα

§   από ομάδα μαθητών /τριών διαφορετικών τμημάτων

§   από μαθητές του σχολείου σε συνεργασία με μαθητές άλλου σχολείου.

Όταν συγκροτηθεί η ομάδα, οι εκπαιδευτικοί επιλέγουν σε συνεργασία με τους μαθητές/τριες το θέμα του προγράμματος. Σε ό,τι αφορά στην επεξεργασία των θεμάτων, υπενθυμίζουμε τις βασικές αρχές που εφαρμόζονται στα προγράμματα, οι οποίες είναι: η διεπιστημονική θεώρηση, η βιωματική προσέγγιση, το άνοιγμα του σχολείου στην κοινωνία, η ανάπτυξη δημοκρατικού διαλόγου και η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης. Μετά την επιλογή του θέματος προχωρούν στον σχεδιασμό του προγράμματος που περιλαμβάνει τον τίτλο, τα υποθέματα, τους στόχους, το περιεχόμενο, την μεθοδολογία, το χρονοδιάγραμμα ανάπτυξης, τις συνεργασίες, τα πεδία σύνδεσης με τα αναλυτικά προγράμματα, το ημερολόγιο προγραμματισμού δραστηριοτήτων, τα ονοματεπώνυμα των εκπαιδευτικών και των μαθητών που θα συμμετέχουν, καθώς και τις ανάγκες για οικονομική υποστήριξη (αναλώσιμα και άλλα υλικά του προγράμματος, μετακινήσεις, έκδοση και τελική εκδήλωση παρουσίασης του προγράμματος). Στη συνέχεια, συμπληρώνουν με τις πληροφορίες αυτές το Σχέδιο προγράμματος που επισυνάπτεται.

β. Έγκριση

Τα συμπληρωμένα έντυπα υλοποίησης προγραμμάτων Π.Ε. θα πρέπει να εγκριθούν από τον Διευθυντή και τον Σύλλογο Διδασκόντων της σχολικής μονάδας, ή των σχολικών μονάδων σε περίπτωση συνεργασίας σχολείων, και στη συνέχεια να υποβληθούν στον Υπεύθυνο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Διεύθυνσης Εκπαίδευσης, προκειμένου αυτός να εισηγηθεί για την έγκρισή τους και τη χρηματοδότησή τους  από την Επιτροπή  σχολικών δραστηριοτήτων της Διεύθυνσης.

γ. Δαπάνες υλοποίησης

Οι δαπάνες της πραγματοποίησης  των προγραμμάτων βαρύνουν τις πιστώσεις του ΚΑΕ 5274 και το συνολικό ποσό είτε θα κατανέμεται ανά πρόγραμμα με βάση τις ανάγκες είτε θα χρησιμοποιείται για την συνολική προβολή - παρουσίαση των δράσεων και των τελικών τους προϊόντων στο τέλος της σχολικής χρονιάς.

Τιμολόγια θα εκδοθούν μόνο μετά από σχετική ειδοποίηση από τον Υπεύθυνο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης.

 Αν το πρόγραμμα δεν υλοποιηθεί σύμφωνα με το σχέδιο που υποβλήθηκε, η επιχορήγηση και οι υπερωρίες δεν καταβάλλονται, ενώ, αν έχουν ήδη καταβληθεί, επιστρέφονται.

δ. Διάρκεια και ωράριο υλοποίησης προγραμμάτων – απασχόληση Εκπαιδευτικών

Η διάρκεια ενός προγράμματος Περιβαλλοντικής Αγωγής, προτείνεται να διαρκέσει μέχρι το τέλος των μαθημάτων στα σχολεία.

Για κάθε πρόγραμμα διατίθεται εβδομαδιαίως ένα δίωρο. Κάθε εκπαιδευτικός και κάθε μαθητής μπορούν να συμμετέχουν μέχρι και σε δύο (2) προγράμματα. Στο τέλος της σχολικής χρονιάς για όλες τις δραστηριότητες μπορεί να διατεθεί ένα διήμερο προκειμένου να  γίνει παρουσίαση των προγραμμάτων.

 Τα προγράμματα στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση υλοποιούνται εκτός του ωρολογίου προγράμματος.

Σύμφωνα με τις αποφάσεις Γ2/4867/28-8-1992, Γ2/6411/29-11-1994 και Γ2/4915/16-9-96:

        i.            Οι εκπαιδευτικοί που ανήκουν στην παιδαγωγική ομάδα υλοποίησης του προγράμματος μπορούν είτε να κάνουν χρήση του μειωμένου ωραρίου, είτε να αναλάβουν το πρόγραμμα, πλέον του εργάσιμου ωραρίου τους, ως υπερωρίες.

      ii.            Κάθε εκπαιδευτικός δικαιούται, μέχρι 2 ώρες υπερωρία ανά πρόγραμμα την εβδομάδα και μπορεί να συμμετάσχει μέχρι και σε δύο το πολύ προγράμματα  (δηλ. 2+2=4 ώρες συνολικά την εβδομάδα) και

    iii.            Σε κάθε πρόγραμμα μπορούν να συμμετάσχουν μέχρι δύο εκπαιδευτικοί δηλαδή ο μέγιστος αριθμός υπερωριών ανά πρόγραμμα είναι 4 ώρες .

Σημειώνεται ότι οι  υπερωρίες αυτές εντάσσονται στο συνολικό θεσμικό πλαίσιο των υπερωριών για τους εκπαιδευτικούς και δεν βαρύνουν τον ΚΑΕ 5274 καθότι τα προγράμματα σχολικών δραστηριοτήτων αποτελούν, με βάση τον Ν1566/85, τμήμα του αναλυτικού προγράμματος των σχολείων.

ε. Συνεργασίες του ΥΠ.Ε.Π.Θ με άλλους φορείς

Προγράμματα Π.Ε. μπορούν να υλοποιηθούν σύμφωνα με τις προαναφερθείσες προϋποθέσεις και διαδικασίες στα πλαίσια οποιουδήποτε προγράμματος εγκεκριμένης συνεργασίας του ΥΠ.Ε.Π.Θ. με άλλους κυβερνητικούς ή μη κυβερνητικούς φορείς, δημόσιους οργανισμούς, φορείς τοπικής ή νομαρχιακής αυτοδιοίκησης, Α.Ε.Ι. κ.ά, οι οποίοι μπορούν με τα δικά τους μέσα να στηρίξουν το έργο των εκπαιδευτικών των σχολείων καθώς επίσης και στα πλαίσια υλοποίησης προγραμμάτων διεθνών συνεργασιών. Για οποιαδήποτε συνεργασία με φορείς ή φυσικά πρόσωπα μέσα στις σχολικές μονάδες Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης θα πρέπει να υπάρχει η σύμφωνη γνώμη  του Διευθυντή κάθε σχολικής μονάδας, μετά από σχετική έγκριση της αρμόδιας Διεύθυνσης του ΥΠ.Ε.Π.Θ. (Διεύθυνση Σπουδών Α’/θμιας και Β’/θμιας).

1. Δράσεις  Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

·         Προγράμματα μονοήμερα έως τετραήμερα Περιβαλλοντικής Αγωγής που υλοποιούνται στα 56 Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της χώρας.

·         Θεματικά Δίκτυα  Π.Ε. (τοπικά, περιφερειακά, εθνικά και διεθνή)

• Πρόγραμμα Π.Ε καθώς και λειτουργία Θεματικών Δικτύων μπορούν να υλοποιηθούν και στο πλαίσιο εγκεκριμένης συνεργασίας του ΥΠ.Ε.Π.Θ. με άλλους κυβερνητικούς ή μη κυβερνητικούς φορείς, φορείς νομαρχιακής ή τοπικής αυτοδιοίκησης, Α.Ε.Ι. , ερευνητικά κέντρα κ.λπ, οι οποίοι μπορούν με τα δικά τους μέσα να στηρίξουν το έργο των εκπαιδευτικών και των σχολείων.

2. Μορφή Προγραμμάτων Σχολικών Δραστηριοτήτων

Υπενθυμίζουμε ότι το εκπαιδευτικό πρόγραμμα – σχολική δραστηριότητα διαφοροποιείται από την συμβατική διδασκαλία αφού δεν αναφέρεται σε εύρος γνωστικού κλάδου. Το πρόγραμμα σχολικών δραστηριοτήτων δεν αποτελεί τυπικό μάθημα και διακρίνεται ως προς τον θεματικό - περιορισμένο χαρακτήρα του γνωστικού αντικειμένου,  ως προς την ομαδοσυνεργατική μέθοδο εργασίας και ως προς τη δομή, καθότι περιλαμβάνει μελέτη πεδίου και εργαστήρια θεματικών δραστηριοτήτων.

Τα εργαστήρια θεματικών δραστηριοτήτων και οι μελέτες πεδίου αποτελούν οργανικά μέρη των προγραμμάτων και δεν αποτελούν ψυχαγωγικά διαλείμματα ή απλούς περιπάτους, αλλά συγκροτημένες δράσεις παιδαγωγικού χαρακτήρα που με διαφορετική προσέγγιση κεφαλαιοποιούν τους βασικούς άξονες – στόχους του κάθε προγράμματος.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Δεν θεωρούνται ως αυτοτελή προγράμματα Περιβαλλοντικής Αγωγής (Π.Α.), ούτε χρηματοδοτούνται ως τέτοια οι τριήμερες περιβαλλοντικές εκδρομές, οι επισκέψεις στα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, οι ημέρες τοπικών δράσεων, όπως καθαρισμός παραλιών, δενδροφυτεύσεις κ.λπ. Όλες αυτές οι χρήσιμες απλές δραστηριότητες μπορούν να εγκρίνονται ή να χρηματοδοτούνται μόνο αν αποτελούν μικρό τμήμα ενός κανονικού πολύμηνου προγράμματος Π.Α.

Τα Κέντρα  Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.).

            Σήμερα λειτουργούν 56 Κ.Π.Ε.  τα οποία παρέχουν εκπαιδευτικά προγράμματα μιας (1) έως τεσσάρων (4) ημερών σε μαθητικές ομάδες, οργανώνουν επιμορφωτικά σεμινάρια για εκπαιδευτικούς, παράγουν εκπαιδευτικό υλικό, αναπτύσσουν θεματικά δίκτυα σχολείων, τοπικές και διεθνείς συνεργασίες. Η συμμετοχή των περιβαλλοντικών ομάδων και των εκπαιδευτικών των σχολείων στα προγράμματά τους γίνεται σε συνεργασία με τους Υπευθύνους Π.Α. των Δ/νσεων.

Τα Κ.Π.Ε. έχουν ιδρύσει και λειτουργούν 30 Εθνικά Θεματικά Δίκτυα σε έκαστο των οποίων μπορούν να συμμετάσχουν έως 120 σχολικές μονάδες.

Σχετική εγκύκλιος ενημέρωσης αποστέλλεται στην αρχή κάθε σχολικής χρονιάς προς  όλες τις σχολικές μονάδες.

Σημειώνεται ότι κάθε περιβαλλοντική ομάδα μπορεί να επισκεφθεί κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς μέχρι 2 Κ.Π.Ε.

Για την ενημέρωσή σας, για ότι νεότερο σχετικά με την περιβαλλοντική εκπαίδευση, να είστε σε επαφή με τον διευθυντή του σχολείου σας και με τον/την  συνάδελφο που λαμβάνει τα e-mail της σχολικής σας μονάδας.

 Επίσης μπορείτε να ενημερώνεστε από το site της Διεύθυνσης           http://srv-dide.eyv.sch.gr/ στα Δελτία τύπου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης,  ή επικοινωνώντας μαζί μου στο τηλέφωνο του γραφείου Π.Ε. 22210-89861, στο e-mail   Αυτό το ηλεκτρονικό μήνυμα προστατεύεται από spam bots, θα πρέπει να έχετε ενεργοποιημένη τη Javascript για να το δείτε  ή στο κινητό μου 6945966007.

Και πάλι σας εύχομαι καλή και δημιουργική σχολική χρονιά.

Φιλικά

Νεκτάριος Καντανολέων

Υπεύθυνος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Η επιλογή του θέματος του προγράμματος Π.Ε. είναι ελεύθερη.   Για την βοήθειά σας, παρατίθενται παρακάτω ενδεικτικοί θεματικοί άξονες,  για προγράμματα σχολικών δραστηριοτήτων Π.Ε., ώστε να σας βοηθήσουν και να σας δώσουν ιδέες για την επιλογή του θέματος του προγράμματός σας.

Επισυνάπτεται και το σχέδιο προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης του σχ. Έτους 2008-09 .

Η φετινή χρονιά της UNESCO΄΄Εκπαίδευση για την Αειφορία΄΄ έχει θέμα :  Διατροφή ,  Ποιότητα Ζωής, και  Γεωργία.

Επίσης ο Δήμος Χαλκιδέων έχει ξεκινήσει πρόγραμμα ανακύκλωσης υλικών με τους Μπλε κάδους στην πόλη.

Αλλοι θεματικοί άξονες είναι:

Δάσος και γήινο οικοσύστημα

·                   το δάσος ως απορρυπαντής

·                   το δάσος ως ρυθμιστής της ατμοσφαιρικής ισορροπίας 

·                   το δάσος ως συντηρητής της βιολογικής ποικιλότητας και της οικολογικής ισορροπίας

·                   η επίδραση του δάσους στους κλιματικούς παράγοντες

·                   δομή και λειτουργία χερσαίων και υδατικών οικοσυστημάτων

·                   απειλούμενα είδη

·                   προστατευμένες περιοχές

Δάσος και υδάτινοι πόροι

·                   προστασία του εδάφους από τη διάβρωση,

·                   συμβολή στην αποθήκευση του νερού στο έδαφος και στην τροφοδότηση των  πηγών και των ποταμών

Δάσος και ανθρώπινη δραστηριότητα

·                 οι παραγωγικές - οικονομικές λειτουργίες και ωφέλειες του δάσους

·                 η αειφορική διαχείριση των δασών

·                 το δάσος ως πηγή ενέργειας

·                 δασική βιομάζα

Δασική προστασία

οι κίνδυνοι και η προστασία του δάσους:

v                  πυρκαγιές, μη ορθολογική διαχείριση

v                  ληστρικές υλοτομίες,

v                  υπερβόσκηση,

v                  παράνομο κυνήγι και ψάρεμα,

v                  αυθαίρετες καταλήψεις και εκχερσώσεις,

v                  προσβολές εντόμων και μυκήτων,

αποκατάσταση των κατεστραμμένων δασών -  αναδασώσεις

v                  εθελοντισμός και δασική προστασία

v                  απόβλητα και διαχείριση απορριμμάτων

πολιτική προστασία: πρόληψη και αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων 

·                     πυρκαγιές

·                     πλημμύρες

·                     σεισμοί

Δάσος και ποιότητα ζωής

·   δάσος και περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση

·   οι Εθνικοί δρυμοί, τα αισθητικά και τα προστατευμένα δάση της χώρας μας

·   τα αστικά και περιαστικά δάση

·   δάση και προστασία των πόλεων, οικισμών, καλλιεργειών κλπ

·   το δάσος ως στοιχείο του τοπίου- η αισθητική επίδραση του δάσους

·   δάσος, παράδοση, τέχνες και πολιτισμός

·   τοπίο και κατοίκηση, υποβάθμιση του δάσους

·   μονοπάτια – φυσικές διαδρομές, μεταφορές, συγκοινωνίες

Δάσος και υγεία

·                   η μειωτική επίδραση του δάσους στο θόρυβο

·                   υγιεινή επίδραση του δάσους – βελτίωση της ποιότητας ζωής (εργασία , κατοικία)

·                   δάσος και αναψυχή

·                   η επίδραση του δάσους στην ψυχική υγεία του ανθρώπου

·                   άσκηση και φυσικός τρόπος ζωής

·                   δάσος και διατροφή του ανθρώπου

·                   αρωματικά φυτά και βότανα

·                   η υγεία ως πολιτισμικό και κοινωνικό αγαθό

·                   διαπολιτισμικές προσεγγίσεις στην υγεία και την ασθένεια

Δάσος και Πολιτισμός

·                     ιστορικές όψεις του δάσους

·                     δάση και Τέχνη :

ζωγραφική και κατασκευές, εικαστικά περιβάλλοντα ,cheap art, arte povera ,

·                     το δάσος στη λογοτεχνία

·                     δάσος και βιομηχανική κληρονομιά

·                     δάσος και μνημεία, αρχαιολογικοί χώροι, ιστορικοί τόποι

·                     γεωλογικά μνημεία και μνημεία φύσης