Της Μαρίας Γαλίτση
Αυτό το ηλεκτρονικό μήνυμα προστατεύεται από spam bots, θα πρέπει να έχετε ενεργοποιημένη τη Javascript για να το δείτε

Η ένταξη των παιδιών των μεταναστών στα σχολεία είναι καθοριστική για την ομαλή ένταξή τους στην κοινωνία. Η ηλικία εισόδου τους στην χώρα μας, η κουλτούρα, το οικογενειακό περιβάλλον και η ενδεχόμενη ρατσιστική αντιμετώπιση μέσα στο χώρο του σχολείου δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο αυτές τις ευαίσθητες κατηγορίες μαθητών.

Οι αλλοδαποί μαθητές να καταλήγουν αναλφάβητοι όχι μόνο στην ελληνική γλώσσα, αλλά ακόμα και στην μητρική τους. Το κράτος δεν μπορεί να διαχειριστεί την ανάγκη των παιδιών αυτών να γνωρίζουν σωστά τη μητρική τους γλώσσα αλλά και οι γονείς τους δεν διαθέτουν ούτε τον απαραίτητο χρόνο ούτε και τις γνώσεις ώστε να ασχοληθούν με την εκπαίδευση των παιδιών τους. Αφενός οι γονείς αδυνατούν να στηρίξουν τη μαθησιακή διαδικασία των παιδιών τους και αφετέρου οι εκπαιδευτικές υποδομές και το σχολείο ως φορείς κοινωνικοποίησης οδηγούν σε αρκετές περιπτώσεις - χωρίς πρόθεση -στην γκετοποίηση των αλλοδαπών μαθητών, στους οποίους τελικά αποτυπώνεται μια συγκεχυμένη εθνική, γλωσσική, πολιτισμική και κοινωνική ταυτότητα και μένουν μετέωροι σε δύο διαφορετικούς κόσμους.

Αυτή η σύγχυση μπορεί εύκολα να οδηγεί τα αλλοδαπά παιδιά στην εγκατάλειψη του σχολείου, από μικρή κιόλας ηλικία, ενισχύοντας όχι απλά την εθνική και πολιτισμική διάσταση αλλά και τον κοινωνικοοικονομικό διαχωρισμό.

Άραγε τα κενά στην εφαρμογή μέτρων για την σωστή εκμάθηση και της μητρικής γλώσσας των αλλοδαπών μαθητών οφείλονται στην εκπαιδευτική και θεσμική αμέλεια ή πηγάζουν από ένα συναίσθημα απειλής; Η διγλωσσία και η ετερότητα φοβίζουν ή και ενοχλούν πολλές ελληνικές οικογένειες, καθώς πιστεύουν ότι είναι αυτά τα στοιχεία που θα αποτελέσουν παράγοντες επιβράδυνσης στην εκπαίδευση των δικών τους παιδιών.

Οι αντιλήψεις αυτές «ξεθωριάζουν» στις περιπτώσεις όπου η φοίτηση των αλλοδαπών παιδιών στο ελληνικό σχολείο ξεκινά από πολύ νωρίς, από την προσχολική κιόλας αγωγή, όπως εξηγεί και ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ενώσεων Συλλόγων Γονέων και Κηδεμόνων Αθήνας, κ. Β. Τόγιας. Οι επιφυλάξεις εξασθενούν όσο η ετερότητα αναπτύσσει προσαρμοστικές ιδιότητες και επιταχύνει προς την κατεύθυνση της αφομοίωσης και την ελληνοποίησης. Άλλωστε, σήμερα, τα δεδομένα στη δεύτερη γενιά μεταναστών είναι εντελώς διαφορετικά από ό,τι πριν 10-15 χρόνια.

Στη νέα αυτή πραγματικότητα, όχι μόνο ευάλωτος αλλά και απαιτητικός είναι και ο ρόλος των εκπαιδευτικών εξαιτίας της έλλειψης επιμόρφωσής τους και των πολλαπλών πιέσεων που δέχονται προκειμένου να ομαλοποιήσουν την ανομοιογένεια της πολυπολιτισμικής τάξης του σήμερα.

Ο κ. Βασίλης Τόγιας, καταδικάζει την προσέγγιση αφομοίωσης των αλλοδαπών μαθητών. Ο ίδιος ζητά την στήριξη της διαφορετικότητας των μαθητών αυτών. Αυτό που χρειάζεται, όπως τόνισε στο kathimerini.gr, είναι να βρεθούν τα μονοπάτια πάνω στα οποία θα συνυπάρχουν αρμονικά οι διαφορετικές εθνικότητες μέσα στην κοινωνία.

«Η ανισότητα στα σχολεία υπονομεύει τις ευκαιρίες στην μετέπειτα ζωή»

Σύμφωνα με την Πράσινη Βίβλο που εξέδωσε μέσα στο χρόνο αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μελετώνται οι κατάλληλες εκπαιδευτικές στρατηγικές για την αντιμετώπιση των προκλήσεων. Συγκεκριμένα, επισημαίνεται ότι εκείνα τα συστήματα που δίνουν προτεραιότητα στην ισότητα της εκπαίδευσης είναι τα πιο αποτελεσματικά στην ένταξη των αλλοδαπών μαθητών. Μεταξύ αυτών των μέτρων είναι η προσχολική εκπαίδευση, η εκμάθηση γλωσσών, η πρόσθετη εκπαιδευτική υποστήριξη, η διαπολιτισμική εκπαίδευση, η σύμπραξη με τις οικογένειες και τις κοινότητες και η πρόληψη του κοινωνικού διαχωρισμού και των σχολείων γκέτο.

Ο Ευρωπαίος Επίτροπος αρμόδιος για την εκπαίδευση, την κατάρτιση, τον πολιτισμό και τη νεολαία, Ζαν Φιγκέλ, επισημαίνει: «Η κατάσταση των ανισοτήτων στα σχολεία μπορεί να υπονομεύσει τις ευκαιρίες των νέων μαθητών μεταναστών για επιτυχή ένταξη στην κοινωνία αλλά και στην αγορά εργασίας αργότερα στη ζωή τους. Εάν τα παιδιά των μεταναστών εγκαταλείπουν το σχολείο με μια εμπειρία χαμηλής επίδοσης και κοινωνικού διαχωρισμού που θα συνεχιστεί και μετέπειτα στη ζωή τους, υπάρχει κίνδυνος να επεκταθεί αυτό το φαινόμενο και στην επόμενη γενιά».

Σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Παιδείας Ομογενών και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης (ΙΠΟΔΕ), που αναφέρεται στην κατανομή των αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών στα δημόσια σχολεία για το σχολικό έτος 2006-07, προκύπτει ότι στο σύνολο των 1.431.957 μαθητών ο αριθμός των αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών έφτασε τους 130.362. Πιο συγκεκριμένα, στην προσχολική αγωγή φοίτησαν 101.445 παιδιά, από τα οποία τα 8.374 ήταν αλλοδαπά. Το μεγαλύτερο ποσοστό (12,5%) καταγράφηκε στην περιφέρεια Αττικής, ενώ στον αντίποδα βρέθηκε η περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας με ποσοστό αλλοδαπών παιδιών μόλις στο 3,5% περίπου.

Τα ποσοστά αλλοδαπών μαθητών μειώνονται κατά 2% περίπου προχωρώντας στα δημόσια δημοτικά σχολεία, όπου από τους 648.429 μαθητές οι 61.545 είναι αλλοδαποί. Όπως και στην προσχολική αγωγή, έτσι και στο δημοτικό τα μεγαλύτερα ποσοστά σημειώνονται στην Αττική. Αντιθέτως, στην Πελοπόννησο και τα Ιόνια νησιά το ποσοστό τους πέφτει στα χαμηλότερα της χώρας, κοντά στο 8%. Φτάνοντας στο γυμνάσιο, το ποσοστό των αλλοδαπών μαθητών μειώνεται στο 9,8% περίπου του συνόλου των μαθητών, αλλά αυξημένα είναι τα ποσοστά τους στην Αττική σε αντίθεση με την Δυτική Ελλάδα, τη Δυτική Μακεδονία και το Β. Αιγαίο. Παραδόξως, στο λύκειο η δυναμική των αλλοδαπών δείχνει ενισχυμένη με ποσοστό 17%. Λιγότεροι αλλοδαποί μαθητές (2%) φοιτούν στην περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας και ακολουθούν η περιφέρεια Θεσσαλίας, Ηπείρου, Βορείου Αιγαίου και Κρήτης. Από την άλλη πλευρά, μεγαλύτερα ποσοστά κατεγράφησαν και πάλι στην περιφέρεια Αττικής.

www.kathimerini.gr